“Waard om bewaard te blijven”

“Waard om bewaard te blijven”: dat is het motto van de Stichting Archief- en Documentatiecentrum voor R.K. Friesland (ADRKF) te Bolsward. Deze stichting is in mei 1984, aanvankelijk onder de naam R.K. Religieus Documentatiecentrum voor Friesland, te Wijtgaard opgericht. Na enige jaren van verzamelen in het huis van een van de oprichters, Henk Nota, kreeg men een goede plek in het klooster Mater Dei van de Zusters van Liefde van Tilburg te Wijtgaard. Toen het ADRKF door omstandigheden niet meer in Wijtgaard terecht kon, verhuisde de stichting naar Bolsward. Het nieuwe pand aan de Grote Dijlakker, dat men moest delen met de Stichting Titus Brandsmamuseum, werd op 24 januari 2004 geopend. In 2008 kon het huis van de buren worden aangekocht en kon men dit als eigen onderkomen inrichten.

Het ADRKF heeft als doelstelling “Het verzamelen, inventariseren en catalogiseren van alle mogelijke documentatie en archieven welke betrekking hebben op het Rooms-Katholieke leven in Friesland”. Eerst de documentatie. Van ruim 40.000 rooms-katholieke Friezen zijn inmiddels bidprentjes, rouwbrieven en rouwadvertenties verzameld. Ook van alle religieuzen die in Friesland geboren zijn of daar werkzaam zijn geweest, wordt een bestand bijgehouden; het religieuzenarchief bevat ca. 5600 namen. Het fotoarchief bevat vele foto’s en prentbriefkaarten van R.K. Friesland. Het centrum kent tevens een ongeveer 7000 titels tellende bibliotheek, die een prachtige plek in rolkasten achterin het pand heeft gekregen. Haast wekelijks wordt materiaal (bidprentjes, boeken, devotionalia) geschonken door mensen die er vertrouwen in hebben dat het ADRKF er goed op zal passen! De mooiste schenkingen worden in vitrines tentoongesteld in de ruimte beneden en in het depot op de bovenverdieping.

De stichting bewaart en inventariseert archieven. Het belangrijkste archief is het familiearchief van Titus Brandsma. Dit archief, in 1992 afgestaan door de familie Hettinga uit Bolsward, de kleinkinderen van Gatske de Boer-Brandsma (de enige gehuwde zus van Titus), werd voorheen bewaard op de boerderij Nieuw Ugoklooster. Het omvat honderden brieven en (prentbrief)kaarten van Titus aan zijn familie, foto’s, gedichten, publicaties en andere stukken. Andere archieven zijn onder andere het familiearchief van kardinaal De Jong en de archieven van de Friese Bond van de KVP, de Aartsdiocesane Boeren- en Tuindersbond (ABTB) Friesland, het Roomsk Frysk Boun, Huize St. Theresia te Franeker, en van het Katholiek Vrouwengilde (KVG). Van een aantal archieven zijn inventarissen gemaakt, en wel door Henk Nota en Wietze Ypma. Ruerd de Vries bewerkt op dit moment het archief van KVG-Friesland

Het ADRKF geeft regelmatig publicaties uit. Bekend is misschien Henk Nota’s De kloosters en communiteiten in Friesland vanaf 1580 (1991), dat informatie bevat over de kloosters en de religieuze communiteiten in Friesland na de Reformatie. Andere werken van Henk Nota zijn Titus Brandsma onder ons (2003) en Geschiedenis van Onze Lieve Vrouw van Sevenwouden te Bolsward (2009). Het eerste boek is een beschrijving van het leven en het werk van Titus Brandsma (1881-1942). In het andere boek beschrijft Nota een beeld van Maria dat in de St. Franciscuskerk van Bolsward staat en nog steeds bezocht en vereerd wordt. De bijzondere verhalen van pater Jacob Postma o.s.a, missionaris in Bolivia van 1950 tot 1995, verschenen onder de titel Het zal je maar gebeuren (2008). Ook het Informatiebulletin van de stichting moet hier natuurlijk worden genoemd. Het blad verschijnt eenmaal per jaar.

Hoe komt u in contact met het ADRKF? De stichting beschikt over een website:www.archiefrkfriesland.nl. Daar kunt u onder andere de bidprentjes- en fotocollecties, de bibliotheekcatalogus en het religieuzenarchief doorzoeken, verschillende archiefinventarissen raadplegen en boeken bestellen. De Informatiebulletins staan als pdf-bestand ook op de site. Op de homepagina zijn aan te klikken de folder van onze stichting en het fraaie promotiefilmpje van 7 minuten, dat op de Open Dag van 18 mei j.l. voor het eerst is vertoond. U kunt ons ook in Bolsward komen opzoeken. Het ADRKF aan de Grote Dijlakker 12 is iedere woensdag van 9.00 tot 16.00 uur gratis toegankelijk voor bezoekers. Ook worden (op aanvraag) groepen rondgeleid, of aan groepen – desgewenst op hun eigen locatie – presentaties gegeven. Dankzij het regelmatig (succesvol) aanschrijven van diverse fondsen, en dankzij een vaste groep van ca. 300 donateurs, kan het ADRKF “zichzelf bedruipen” en hopelijk nog lange tijd materialen die het “waard zijn om bewaard te blijven” verzamelen, bewaren en toegankelijk maken!

P.J.M. (Piet) Postma

Archief